Eerste signalen: Heeft mijn kind een bril nodig?

Kinderen zeggen niet altijd wanneer er iets mis is.

Kinderen vertellen heel vaak niet dat er iets mis is met hun ogen. Ze gaan ervan uit dat wat zij zien hetzelfde is als bij iedereen, omdat ze nooit iets anders hebben gekend.

Na jaren waarin hij kinderen onderzocht en met gezinnen sprak, heeft Farah Amara, Optometrist bij Specsavers, dit patroon herhaaldelijk waargenomen.

"Kinderen vertellen je zelden dat er iets mis is met hun ogen. Ze hebben geen referentiekader," zegt zij.

Als gevolg daarvan kan verminderd zicht jarenlang onopgemerkt blijven, omdat kinderen zich aanpassen aan achteruitlopend zicht. Ze gaan meer voorover leunen, knijpen vaker met hun ogen en vermijden bepaalde taken, zonder te begrijpen dat deze gedragingen met hun zicht te maken hebben.

Veelvoorkomende signalen waar ouders op moeten letten

Verminderd zicht bij kinderen uit zich zelden als een directe klacht. Meestal toont het zich via gedrag en lichaamstaal — vooral bij visueel veeleisende activiteiten zoals lezen, schermgebruik of spelen.

Omdat kinderen geen referentie hebben voor wat "het normale" zicht zou moeten zijn, zijn deze gedragingen niet altijd nieuwe gewoonten. In veel gevallen zijn het copingstrategieën die het kind altijd al heeft gebruikt.

Veelvoorkomende signalen die ouders kunnen opmerken zijn:

• Veel knipperen of in de ogen wrijven — een poging om visuele spanning te verlichten of de scherpte te verbeteren

• Knijpen met de ogen om de tv of andere gedetailleerde voorwerpen te zien — een veelvoorkomende manier om wazig zicht te verscherpen

• Erg dicht bij schermen of boeken zitten — vaak een teken dat het moeilijk is om op afstand duidelijk te zien

• Het hoofd scheef houden of één oog sluiten — een compenserende reactie die kan helpen dubbelzien of visueel ongemak te verminderen

• Ongebruikelijke onhandigheid of vaak struikelen — moeite met het inschatten van afstand of diepte

• Voorwerpen heel dicht bij zich houden — compensatie voor wazig of verminderd zicht

• Klachten over hoofdpijn of vermoeide ogen — of, even vaak, er helemaal geen melding van maken

• Interesse in lezen verliezen of snel moe worden — visuele taken kunnen gewoon te veel inspanning vergen

Deze gedragingen worden vaak aangezien voor karaktereigenschappen, onoplettendheid of gebrek aan motivatie. In werkelijkheid gebruikt het kind meestal compenserende mechanismen om het beste te maken van het zicht dat het heeft.

Kan een kind zelfs zonder klachten een bril nodig hebben?

Kort gezegd: ja.

Kinderen zijn er goed in om te compenseren. Ze beschouwen hun zicht als 'normaal', zelfs als het wazig of ongelijk is. Het ontbreken van klachten betekent niet per se dat het zicht van het kind normaal is.

“We zien dat veel kinderen die op 7–9 jarige leeftijd een bril krijgen, die op basis van hun voorschrift jaren eerder al nodig hadden,” zegt Farah.

Sommige kinderen presteren goed op school ondanks verminderd zicht. Anderen lopen ongemerkt achter, hebben moeite met concentratie of vermijden taken die langdurige visuele inspanning vereisen.

Zonder een oogmeting kunnen deze problemen gemakkelijk worden aangezien voor gedrags‑of leerproblemen.

Een oogonderzoek is de enige betrouwbare manier om te weten hoe goed een kind werkelijk ziet.