- Wat is diabetische retinopathie?
- Diabetische retinopathie uitgelegd
- Wat zijn de symptomen van diabetische?
- Soorten diabetische retinopathie
- Zo ontwikkelt het zich meestal
- Wat veroorzaakt diabetische retinopathie?
- Wie loopt het grootste risico op diabetische?
- Onderzoek en diagnose: diabetische retinopathie
- Behandeling van diabetische retinopathie
- Kun je diabetische retinopathie voorkomen?
- Veelgestelde vragen: diabetische retinopathie
Wat is diabetische retinopathie?
Diabetische retinopathie is een oogsituatie die kan optreden als je diabetes hebt. Na verloop van tijd kunnen hoge bloedsuikerwaarden de kleine bloedvaatjes achter in je oog beschadigen, waardoor je minder goed gaat zien.
In het begin merk je misschien geen veranderingen in je zicht. Maar als het onbehandeld blijft, kan diabetische retinopathie verergeren en tot permanent zichtverlies leiden.
Je opticien kan tijdens een oogmeting een verandering in je gezichtsscherpte opmerken.
Of je nu net de diagnose diabetes hebt gekregen of het al een tijd hebt, regelmatig je ogen laten controleren is een van de manieren om je zicht te beschermen.
Diabetische retinopathie uitgelegd
Zo gaat het in z'n werk
Wat zijn de symptomen van diabetische retinopathie?
In de vroege stadia kan diabetische retinopathie je zicht helemaal niet beïnvloeden. Daarom realiseren veel mensen zich pas dat er een probleem is als de situatie naar een verder stadium is gevorderd.
Hoe ziet diabetische retinopathie eruit?
Wanneer er wel symptomen optreden, kunnen ze variëren afhankelijk van welk deel van het oog is aangetast. Je kunt dit merken aan:
Floaters en flitsen of spinnenwebachtige vormen in je zicht
Vlekkerige of ontbrekende plekken in je zicht
Tunnelvisie, waarbij je zijzicht begint te vernauwen
Halo's rond lichtbronnen
Kleuren die flets of vervaagd lijken
Deze symptomen kunnen komen en gaan, of na verloop van tijd langzaam erger worden.
In gevorderde gevallen kan plotseling verlies van zicht optreden, vooral als er bloedingen in het oog zijn of het netvlies losraakt. Dit is zeldzaam, maar ernstig.
Als je een van deze veranderingen ervaart, maak dan zo snel mogelijk een afspraak bij je huisarts. Vroege behandeling kan helpen je zicht te beschermen.
Soorten diabetische retinopathie
Diabetische retinopathie wordt meestal in twee hoofdtypen beschreven, afhankelijk van hoe ver de situatie gevorderd is en welke veranderingen zich in het oog voordoen.
Niet-proliferatieve diabetische retinopathie (NPDR)
Dit is de vroegste vorm. Kleine bloedvaatjes in het netvlies raken beschadigd en beginnen vloeistof of bloed te lekken.
Bij milde gevallen zijn maar een paar vaatjes aangetast. Bij matige tot ernstige gevallen is er meer wijdverspreide zwelling, bloedingen en schade.
NPDR veroorzaakt niet altijd opvallende klachten, maar het kan in de loop van de tijd verergeren.
Proliferatieve diabetische retinopathie (PDR)
Dit is de meer gevorderde stage. Het lichaam probeert de schade te compenseren door nieuwe bloedvaten te laten groeien, maar die zijn kwetsbaar en hebben de neiging te lekken.
Deze bloedingen kunnen leiden tot littekenweefsel, dat aan het netvlies kan trekken en een netvliesloslating kan veroorzaken.
Als het niet behandeld wordt, kan PDR leiden tot ernstig verlies van zicht of zelfs permanente blindheid.
Diabetische maculopathie
Diabetisch macula oedeem (DMO) kan zich bij beide typen ontwikkelen. Het ontstaat wanneer vocht zich ophoopt in de macula – het deel van het netvlies dat je gebruikt voor scherp, centraal zien. Het kan wazig zicht veroorzaken en heeft behandeling nodig.
Wat zijn de stages van diabetische retinopathie?
Diabetische retinopathie ontwikkelt zich geleidelijk. Hoe langer je diabetes hebt en hoe lastiger het is om je bloedsuiker onder controle te houden, hoe groter de kans dat de situatie vordert.
Zo ontwikkelt het zich meestal
Achtergrondretinopathie: Dit is de vroegste fase. Kleine uitstulpingen ontstaan in de bloedvaten van het netvlies. Je zult op dit punt geen klachten merken.
Pre-proliferatieve retinopathie: Meer bloedvaten zijn aangedaan en sommige kunnen verstopt raken. Deze fase veroorzaakt niet altijd problemen met je zicht, maar moet wel nauwlettend in de gaten worden gehouden.
Proliferatieve retinopathie: Er groeien nieuwe bloedvaten om de schade te herstellen, maar ze zijn zwak en kunnen gaan bloeden. Deze fase brengt een groter risico op ernstig zichtverlies met zich mee.
Diabetisch maculair oedeem: Dit kan in elk stadium optreden. Het ontstaat wanneer vocht in de macula lekt, het deel van je netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp, centraal zien, waardoor het opzwelt en je zicht wazig wordt.
Wat veroorzaakt diabetische retinopathie?
Diabetische retinopathie ontstaat wanneer hoge bloedsuikerspiegels de kleine bloedvaatjes in het netvlies beschadigen – dat deel van je oog dat licht opvangt en signalen naar je hersenen stuurt.
Na verloop van tijd kan een te hoge bloedsuikerspiegel deze vaatjes doen opzwellen, lekken of verstopt raken. Daardoor krijgt het netvlies niet genoeg zuurstof, wat kan leiden tot problemen met je zicht. Je hebt meer kans op diabetische retinopathie als je bloedsuiker niet goed onder controle is. Maar ook andere dingen, zoals hoge bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte en hoe lang je al diabetes hebt, spelen een rol.
Wie loopt het grootste risico op diabetische retinopathie?
Iedereen met diabetes, type 1 of type 2, kan diabetische retinopathie krijgen. Maar je risico neemt toe naarmate je langer diabetes hebt, vooral als je bloedsuikerwaarden moeilijk onder controle zijn geweest.
Andere factoren die je risico kunnen verhogen, zijn:
Hoge bloeddruk, die extra druk op de bloedvaten in je ogen kan zetten.
Hoog cholesterol, dat de bloedstroom en de zuurstoftoevoer naar het netvlies beïnvloedt.
Roken, omdat dit de doorbloeding vermindert en schade aan de bloedvaten kan verergeren.
Zwangerschap, omdat hormonale veranderingen het risico op tijdelijke oogproblemen kunnen vergroten.
Als je diabetes hebt, zijn regelmatige oogmetingen belangrijk. Ze helpen problemen en vroegtijdige veranderingen in je zichtscherpte op te sporen, zelfs voordat je veranderingen opmerkt.
Je kunt je risico ook verlagen door je bloedsuiker, bloeddruk en cholesterol binnen gezonde grenzen te houden, en door ten minste één keer per jaar oogmetingen te laten doen.
Hoe kan diabetische retinopathie worden vastgesteld?
Diabetische retinopathie wordt gecontroleerd en vastgesteld in het ziekenhuis door de oogarts. De oogarts bespreekt je algemene ooggezondheid, eventuele veranderingen in je zicht en hoe je diabetes wordt behandeld. Op basis daarvan wordt bepaald welke onderzoeken nodig zijn.
In het ziekenhuis kan de oogarts verschillende onderzoeken uitvoeren om (vroege) tekenen van diabetische retinopathie op te sporen. Deze onderzoeken kunnen bestaan uit:
Visustest
Je leest letters op een kaart (de Snellenkaart) om vast te stellen hoe scherp je ziet en of er veranderingen zijn ten opzichte van eerdere metingen.
Meten van de oogdruk (tonometrie)
Door de druk in het oog te meten, kan de oogarts andere aandoeningen uitsluiten of vaststellen die vaker voorkomen bij diabetes.
Oogonderzoek met verwijding van de pupillen
Met speciale oogdruppels worden de pupillen verwijd, zodat de oogarts het netvlies en de oogzenuw goed kan beoordelen op schade of afwijkingen.
Fundusfotografie
Er worden gedetailleerde foto’s gemaakt van de achterkant van het oog. Hiermee kan de oogarts zelfs kleine veranderingen in de bloedvaten van het netvlies opsporen.
Behandeling van diabetische retinopathie
Als diabetische retinopathie vroeg wordt ontdekt, heb je misschien niet meteen behandeling nodig.
Als je veranderingen in je zicht hebt opgemerkt, zoals wazig zien, floater of moeite hebt om scherp te zien, bekijk dan onze gids over waarom je zichtvermogen misschien achteruitgaat.
De juiste behandeling hangt af van het stadium en het type retinopathie dat je hebt. Je oogspecialist legt je opties uit en beantwoordt al je vragen.
Hoe wordt diabetische retinopathie behandeld?
Diabetische retinopathie is een aandoening die in het ziekenhuis behandeld wordt. De oogarts bepaalt welke behandeling nodig is en legt uit wat je kunt verwachten. Hieronder zie je welke behandelingen een oogarts zou kunnen gebruiken:
Laserbehandeling: Laserbehandeling wordt gebruikt om lekkende bloedvaten in het netvlies te sluiten en om te voorkomen dat er nieuwe, afwijkende bloedvaten ontstaan. Op deze manier wordt het netvlies beschermd en kan verder verlies van zicht worden afgeremd of voorkomen. Er zijn twee hoofdvormen van laserbehandeling. Bij focale laserfotocoagulatie wordt de laser gericht op een specifiek aangetast gebied. Bij pan-retinale fotocoagulatie wordt een groter deel van het perifere netvlies behandeld. De behandeling vindt meestal plaats op de polikliniek en gebeurt onder lokale verdoving.
Ooginjecties: Injecties, bekend als anti-VEGF-medicijnen, helpen de zwelling in de macula te verminderen en stoppen abnormale bloedvatgroei. Soms worden in plaats daarvan steroïden gebruikt. De injectie wordt gegeven onder lokale verdoving met een fijn naaldje.
Oogoperatie (vitrectomie): In meer gevorderde gevallen kan een operatie nodig zijn om bloed of littekenweefsel uit het oog te verwijderen. Dit heet een vitrectomie. Dit gebeurt meestal onder lokale verdoving en sedatie.
Kun je diabetische retinopathie voorkomen?
Je kunt diabetische retinopathie niet altijd voorkomen, maar er is veel wat je kunt doen om je risico te verlagen en het te vertragen. Als je je diabetes goed onder controle houdt en regelmatig een oogmeting laat doen, maakt dat echt verschil.
Hier zijn zes dingen die je helpen je ogen te beschermen:
Houd je bloedsuiker onder controle. Hoe beter je het regelt, hoe kleiner het risico op schade aan de bloedvaten in je ogen.
Houd je bloeddruk onder controle. Hoge druk zet extra druk op de kwetsbare bloedvaten in het netvlies.
Let op je cholesterol. Verhoogd cholesterol kan de bloedtoevoer naar je ogen beïnvloeden.
Rook niet. Roken vermindert de doorbloeding en versnelt schade aan de bloedvaten.
Ga naar al je diabetescontroles.
Laat je ogen regelmatig controleren. Zelfs als je al vroege tekenen van diabetische retinopathie hebt, kunnen deze stappen nog steeds helpen te voorkomen dat het erger wordt.
Veelgestelde vragen over diabetische
Meestal niet, maar vroegtijdige behandeling kan voorkomen dat het erger wordt. Hoe eerder het wordt ontdekt, hoe groter de kans dat we je zicht kunnen beschermen.
Je kunt floaters, wazig zicht of moeite met zien in het donker opmerken. Maar veel mensen hebben in het begin geen klachten. Regelmatige oogmetingen kunnen verandering in je zichtscherpte opmerken.
Je kunt zwarte vlekjes, floaters, wazige plekken of vervaagde kleuren zien. Sommige mensen hebben meer moeite bij weinig licht of ’s nachts.
Ja, diabetische retinopathie kan mensen met zowel type 1 als type 2 diabetes treffen.
Je opticien kan een schommeling in je zichtscherpte opmerken, dit kan een vroege teken zijn van diabetes.
Het kan één of beide ogen aantasten, afhankelijk van hoe lang je diabetes hebt en hoe goed het onder controle is.
Nee, meestal veroorzaakt het geen oogpijn. Daarom merken mensen vaak niet dat het zich ontwikkelt.
Het is zeldzaam, maar als het onbehandeld blijft kan diabetische retinopathie permanent zichtverlies veroorzaken. Vroeg ontdekken is de beste manier om dit te voorkomen.
Dat verschilt. Het kan zich langzaam over meerdere jaren ontwikkelen, of sneller als je bloedsuiker, bloeddruk of cholesterol slecht onder controle zijn.
Nee, niet direct. Als je diabetes hebt en last van hoofdpijn, is het verstandig zowel je ogen als je algemene gezondheid te laten controleren.
Een optometrist kan geen diabetes vaststellen, maar kan wel tekenen zien die erop wijzen, zoals veranderingen in de bloedvaten achter in je oog. Als er tijdens je ooggezonheidsonderzoek iets ongewoons lijkt, laten we het je weten en raden we aan om een vervolgafspraak bij je huisarts te maken.
Zou het iets anders kunnen zijn?
Macula Degeneratie: Deze leeftijdsgebonden afwijking beïnvloedt het centrale deel van je zicht, waardoor het moeilijker wordt om fijne details te zien of te lezen. Lees meer over macula degeneratie.
Staar: Staar kan je zicht troebel of flets doen lijken, vooral bij fel licht of ’s nachts. Lees meer over staar.
Cilinderafwijking (astigmatisme): Cilinderafwijking (astigmatisme) wordt veroorzaakt door een onregelmatig gevormd hoornvlies. Het kan je zicht op alle afstanden wazig of vervormd laten lijken. Lees meer over Cilinderafwijking (astigmatisme).
Verziendheid: Verziendheid kan ervoor zorgen dat dingen op korte afstand wazig lijken, vooral als je jonger bent dan 40. Lees meer over verziendheid.
Bijziendheid: Bijziendheid veroorzaakt wazig zicht voor voorwerpen in de verte, terwijl je op korte afstand helder zicht hebt. Lees meer over bijziendheid.
Wazig zicht: Veel dingen kunnen wazig zicht veroorzaken, van refractie fout tot gezondheidssituaties zoals diabetes of hoge bloeddruk. Lees meer over wazig zicht.
Farah Amara
Optometrist bij Specsavers
We helpen je graag met je zicht
Merk je een verandering in je zicht? Of het nu iets nieuws is of iets waar je al langer last van hebt, we helpen je graag verder.
Bronnen die we hebben gebruikt
Alqahtani, A.S., Alshareef, W.M., Aljadani, H.T., Hawsawi, W.O. en Shaheen, M.H. (2025). De werkzaamheid van kunstmatige intelligentie bij screening op diabetische retinopathie: een systematische review en meta-analyse. International klantendossier van Retina and Vitreous, [online] 11(1). doi:https://doi.org/10.1186/s40942-025-00670-9.
Elghzali, A., Swami, V., Hossain, M.D., Jones, G., J. Tyler Babek, Hemmerich, C., Howard, H., Himes, S., Cox, J., Ford, A.I. en Vassar, M. (2025). Een systematische review en meta-analyse die diversiteit en representatie beoordeelt in diabetische retinopathie klinische proeven in de VS. Ophthalmic Epidemiology, pp. 1–11. doi:https://doi.org/10.1080/09286586.2025.2457620.
Li, G., Wang, L. en Feng, F. (2025). Een systematische meta-analyse van de prevalentie van diabetische retinopathie. Technology and Health Care. doi:https://doi.org/10.1177/09287329241295877.
bestpractice.bmj.com. (z.d.). Diabetische retinopathie - Symptomen, diagnose en behandeling | BMJ Best Practice. [online] Beschikbaar op: https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/532.
Shukla, U.V. en Tripathy, K. (2023). Diabetische retinopathie. [online] PubMed. Beschikbaar op: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560805/.