Dubbelzien (diplopie)

Dubbelzien uitgelegd

Diplopie, de medische naam voor dubbelzien, is wanneer je naar één object kijkt maar twee beelden ziet. Voor sommige mensen is het tijdelijk, bij anderen komt het en gaat het, en bij weer anderen kan het een aanhoudend probleem zijn. Je kunt plotseling dubbelzien krijgen, of het kan zich geleidelijk ontwikkelen.

Verticaal of horizontaal dubbelzien

Afhankelijk van wat het veroorzaakt, kan dubbelzien er op verschillende manieren uitzien. Bij horizontaal dubbelzien lijken objecten naast elkaar te staan, terwijl bij verticaal dubbelzien het ene beeld boven het andere verschijnt. Hoe dubbelzien zich bij mensen uit, varieert sterk en hangt af van de oorzaak.

Soorten dubbelzien

Er zijn drie hoofdtypen dubbelzien.

Monoculair dubbelzien

Dit is wanneer je dubbelzien hebt in één oog. Als je het aangedane oog sluit, is het zicht in het andere oog helder en verdwijnt het dubbele beeld. Het wordt meestal veroorzaakt door een probleem binnen één van de ogen. Lees meer over oogsituaties.

Binoculair dubbelzien

Dit is wanneer je dubbelzien hebt in beide ogen. Als je één van de ogen sluit, wordt het beeld weer helder. Het is vaak een teken dat er iets mis is met de samenwerking van de ogen, of met je zenuwen of je hersenen. Lees meer over de anatomie van het oog.

Tijdelijk of vrijwillig dubbelzien

Soms krijgen mensen dubbelzien als ze te veel alcohol hebben gedronken of erg moe zijn. Je kunt ook dubbelzien na een klap tegen het hoofd — dit moet door een medisch professional worden gecontroleerd.
Soms kiezen mensen er ook voor om hun ogen te kruisen zodat ze dubbelzien (bijvoorbeeld om een stereogram te bekijken).

Symptomen van dubbelzien

Als je dubbelziet (diplopie), zie je twee beelden van hetzelfde voorwerp tegelijk. Ze kunnen naast elkaar staan, boven elkaar of beide. Bij sommige mensen ontstaat het plotseling en verdwijnt het weer. Bij anderen is het constant. Je kunt ook andere klachten krijgen, zoals hoofdpijn, misselijkheid of pijn rond je ogen of bij het bewegen van je ogen. Het kan ook gepaard gaan met zwakte van het oog, wazig zicht, oogpijn of een hangend ooglid.

Wat veroorzaakt dubbelzien (diplopie)?

Dubbelzien kan veel verschillende oorzaken hebben. We hebben ze in verschillende types ingedeeld.

• Oogproblemen: Dubbelzien is een symptoom van verschillende oogproblemen die het hoornvlies (het doorzichtige deel aan de voorkant van je oog) of de lens (die helpt licht op het netvlies achter in je oog te focussen) kunnen beschadigen. Oogproblemen die dubbelzien kunnen veroorzaken zijn keratoconus, Cilinderafwijking (astigmatisme), staar, doge ogen, en glaucoom.

• Oogspierproblemen: Als de spieren die je ogen bewegen niet goed samenwerken, kan dat leiden tot dubbelzien. Dit kan worden veroorzaakt door aandoeningen zoals de ziekte van Graves, myasthenia gravis, hoofdletsels of scheelzien (strabismus).

• Zenuwproblemen: Problemen met de zenuwen die je ogen met je hersenen verbinden kunnen dubbelzien veroorzaken. Dit kan voorkomen bij aandoeningen zoals cranial nerve palsy, multiple sclerose, het Guillain‑Barré‑syndroom, of diabete.

• Hersengerelateerde problemen: Dubbelzien kan samenhangen met een beroerte, tumoren, aneurysma’s, verwondingen of infecties in de hersenen. Deze situaties vergen allemaal urgente zorg. Het kan ook voorkomen bij mensen met migraine.

• Problemen met bril of contactlenzen: Dubbelzien kan optreden als je contactlenzen of je brilvoorschrift niet helemaal goed zijn.

• Bijwerkingen van medicijnen: Je kunt dubbelzien als bijwerking van sommige medicijnen — vertel het aan je huisarts of apotheker als je dit opmerkt.

• Andere gezondheidsproblemen: Verschillende andere aandoeningen kunnen ook dubbelzien veroorzaken, waaronder het Wernicke‑syndroom, de ziekte van Lyme en sommige vormen van kanker.

• Levensstijl: Zoals hierboven genoemd, kan dubbelzien optreden als mensen te veel alcohol drinken of andere verdovende middelen gebruiken. Het kan ook gebeuren als je extreem moe bent.

Hoe word dubbelzien gediagnosticeerd?

Omdat dubbelzien een symptoom is van veel verschillende gezondheidsaandoeningen, gebruiken artsen en optometristen verschillende methoden om de oorzaak te achterhalen. Je huisarts of oogarts kan enkele van de volgende technieken gebruiken.

• Medische voorgeschiedenis: Je oogspecialist vraagt wanneer het begonnen is, wat je ziet, welke medicijnen je gebruikt en of de klachten een patroon volgen of tijdens bepaalde activiteiten optreden.

• Bloedonderzoeken: Bloedonderzoeken kunnen helpen bij het opsporen van verschillende aandoeningen, waaronder kanker, auto‑immuunziekten en neurologische aandoeningen.

• Beeldvormende scans: Soms word je verwezen voor het maken van een scan (zoals MRI‑ of CT‑scans) die helpen een beeld te krijgen van wat er in je hersenen gebeurt.

Hoe zou dubbelzien behandeld kunnen worden?

Behandeling van diplopie hangt echt af van de onderliggende oorzaak. Als je dubbelzien bijvoorbeeld wordt veroorzaakt door een oogprobleem zoals keratoconus, heb je misschien alleen een corrigerende bril nodig. Aan de andere kant, als het wordt veroorzaakt door een situatie zoals diabetes, moet je je levensstijl aanpassen, je bloedsuikerspiegel beheren en mogelijk insuline‑injecties krijgen. Daarom is het belangrijk dat eerst wordt uitgezocht waar het vandaan komt. Bij Specsavers kunnen we je ogen en je zicht beoordelen en checken of er een oog‑ of brilgerelateerde verklaring is. Als het niet daarbij past, of als we iets zien dat medische aandacht nodig heeft, dan verwijzen we je door naar de juiste zorgverlener.

We hebben enkele manieren beschreven waarop het directe probleem (het dubbelzien) behandeld kan worden. Maar natuurlijk, als je diplopie een andere onderliggende oorzaak heeft, zal dat vaak een heel andere behandeling vereisen.

• Prisma‑lenzen: Prisma‑lenzen zijn lagen die op je normale bril geplakt kunnen worden of zelfs in de lens ingebouwd kunnen worden. Als je diplopie wordt veroorzaakt door problemen met de samenwerking van je ogen, buigt het prisma het licht naar je zwakkere oog.

• Het zicht in één oog blokkeren: Dubbelzien kan het gevolg zijn van een zwakte in één oog. Je orthoptist kan aanraden het zicht in je gezonde oog te blokkeren, zodat het zwakkere oog harder moet werken en je zicht na verloop van tijd verbetert.

• Injecties: Botulinetoxine (Botox)‑injecties kunnen gebruikt worden om de spieren te ontspannen die je sterkere oog sturen. Dit helpt de zwakkere spier te herstellen en opnieuw uit te lijnen met het andere oog.

• Chirurgie: Oogoperaties kunnen helpen dubbelzien te behandelen dat wordt veroorzaakt door zwakke oogspieren of oogsituaties zoals staar of keratoconus.

• Doorverwijzing voor de behandeling van andere gezondheidsproblemen: Als je huisarts denkt dat diplopie wordt veroorzaakt door een andere onderliggende situatie, word je doorverwezen naar een specialist op dat gebied.