Winkelzoeker
 Menu
Een vinger wijst naar een Ishihara-kleurentestplaat.

Wat is kleurenblindheid en hoe wordt het ontdekt?

Kleurenblindheid uitgelegd: vroege tekenen, genetische factoren en hoe je je kunt laten testen. Lees meer.

Wat is kleurenblindheid?

Kleurenblindheid, ook wel kleurendefect genoemd, komt vaker voor dan de meeste mensen denken en treft ongeveer één op de 12 mannen en één op de 200 vrouwen. Ondanks de naam betekent het zelden dat je de wereld in zwart‑wit ziet.

De meest voorkomende vorm van kleurenblindheid is rood/groen kleurverwarring, waarbij deze kleuren wat gedempter lijken en in elkaar kunnen overvloeien.

Farah Amara, optometrist bij Specsavers, legt uit dat de meeste mensen met kleurenblindheid kleuren gewoon anders waarnemen: “Kleurblindheid beïnvloedt de lichtgevoelige receptorcellen in het oog – dit zijn de cellen die kleuren detecteren. Voor mensen met een kleurdefect zijn kleuren iets minder fel. Vooral rood en groen kunnen grijzer worden en op elkaar gaan lijken."

Het is erfelijk en jongens zijn vatbaarder om kleurenblind te worden.

Kleurenblindheid is bijna altijd iets waarmee je geboren wordt. Het heeft te maken met je genen en komt veel vaker voor bij jongens.

“Als jij als ouder kleurenblind bent en je krijgt een zoon, dan is er een kans dat hij het ook heeft. Het is aangeboren en erfelijk,” legt Farah uit.

Meisjes kunnen ook kleurenblind zijn, maar dat komt veel minder voor. Dat komt doordat de genen voor kleurenzicht op het X‑chromosoom zitten. Jongens hebben maar één X‑chromosoom, waardoor één afwijkend gen al genoeg is om kleurenblindheid te veroorzaken. Meisjes hebben twee X‑chromosomen, waardoor het tweede chromosoom het vaak kan opvangen.

"Jongens worden meer getroffen vanwege hoe genetica werkt. Omdat jongens maar één X‑chromosoom hebben, lopen ze veel meer kans om getroffen te worden," zegt Farah.

Wanneer valt kleurenblindheid op?

Opvallend genoeg merken kinderen bijna nooit dat ze kleurenblind zijn. Ze groeien ermee op en zien kleuren op hún manier — en gaan er simpelweg vanuit dat iedereen de wereld zo ziet.

“Kinderen weten niet dat ze het hebben terwijl ze opgroeien. Ze zien gewoon de kleuren die ze altijd hebben gezien en denken dat dat normaal is,” zegt Farah Amara.

Meestal zijn het ouders of leerkrachten die het ontdekken, vaak op momenten dat kleur belangrijk wordt in spel of schoolwerk. Bijvoorbeeld:

  • als een leerkracht vraagt om het rode potlood te pakken

  • tijdens opdrachten waarbij specifieke kleuren gebruikt moeten worden

  • wanneer een kind opvallend “verkeerde” kleuren kiest zonder te beseffen dat er iets niet klopt te merken dat er iets mis is

Hoe zien kleurenblinden de wereld?

De meeste mensen die kleurenblind zijn, kunnen kleuren zien, alleen niet op dezelfde manier als anderen.

  • Normaal zicht
  • Zicht als je kleurenblind bent

“Het is alsof kleuren minder fel zijn. En er zijn verschillende niveaus — kleurenblindheid komt voor in een breed spectrum,” zegt Farah.

In het dagelijks leven weten veel mensen niet eens dat ze kleuren anders zien. Ze passen zich automatisch aan, zonder erbij stil te staan dat hun kleurwaarneming afwijkt.

Maar in sommige beroepen is goed kleurenzicht wél heel belangrijk. Denk aan elektriciens, treinmachinisten, piloten, zeelieden of bepaalde functies binnen het leger. Voor dat soort banen moet je kleuren precies kunnen onderscheiden. Daarom is het handig om kinderen al vroeg te testen.

Kan kleurenblindheid zich later in het leven ontwikkelen?

De erfelijke vorm van kleurenblindheid is al vanaf jonge leeftijd aanwezig. Maar kleurenblindheid kan later in het leven wél veranderen door een oogziekte.

“Je wordt niet zomaar later kleurenblind, tenzij het komt door een andere aandoening aan het oog,” legt Farah Amara uit.

Ziekten die de macula aantasten — het centrale deel van het netvlies — kunnen ervoor zorgen dat kleuren langzaam veranderen. Vooral rood kan dan fletser of minder duidelijk worden.

Dit komt niet vaak voor, maar optometristen letten soms op dit soort kleurveranderingen. Het kan namelijk een signaal zijn dat er iets anders in het oog speelt.

Hoe test je of iemand kleurenblind is?

Kinderen hoeven de namen van kleuren niet te kennen om getest te worden. Optometristen gebruiken eenvoudige testjes waarbij kinderen kleuren moeten matchen. Deze tests zijn speciaal gemaakt voor jonge kinderen en kunnen al vanaf een jaar of 3 à 4 gedaan worden.

“Experts kunnen heel vroeg in het leven van een kind testen op kleurenblindheid. Ze laten een voorbeeldkleur zien en vragen het kind om aan te wijzen welke kleur hetzelfde is,” legt Farah uit.

Voor oudere kinderen en volwassenen is er de bekende Ishihara‑test: platen met gekleurde stippen waarin je cijfers of vormen kunt herkennen. Aan de hand daarvan zie je of iemand kleurverschillen goed kan waarnemen.

Deze tests zijn betrouwbaar, worden veel gebruikt en zijn makkelijk uit te leggen aan patiënten.

Het advies van Farah is helder: “Als kleurenblindheid in de familie zit, laat je kinderen dan vroeg testen. Goed kleurenzicht kan invloed hebben op hun studie‑ of beroepskeuzes later.”

De Ishihara‑test

Hoe wordt de test uitgevoerd:

  1. Kijk naar de plaat met gekleurde stippen.

  2. Er verschijnt een getal of een vorm in het patroon.

  3. Je zegt welk getal je ziet, of dat je helemaal niets ziet.

Disclaimer:

Deze Ishihara‑test is een screeningtest en vervangt geen volledig oogonderzoek. Als je vermoedt dat jij of je kind kleurenblind is, of als de testresultaten onduidelijk lijken, moet je altijd een optometrist raadplegen voor een professionele beoordeling.

Ter referentie zijn de juiste antwoorden (voor normaal kleurenzicht):

  • Eerste rij (van links naar rechts): 7, 13, 16

  • Tweede rij (van links naar rechts): 8, 12, 9

Misschien wil je dit ook lezen

  • Zijn zichtproblemen erfelijk?

    Als allebei je ouders problemen met hun zicht hebben, is er een grote kans dat jij dat ook krijgt. Ontdek wat de invloed is van erfelijke ziektes op je zicht.

    Lees meer

  • Staar – zo weet je of je dat hebt

    Staar is niet te voorkomen. Gelukkig kun je er wel iets aan doen. Zo merk je of jouw zicht wordt beperkt door staar.

    Lees meer

  • Wie heeft een oogmeting nodig?

    Regelmatig je ogen laten controleren, geldt voor iedereen. Vooral omdat een aantal oogproblemen geen duidelijke klachten vertonen.

    Lees meer
https://images.ctfassets.net/4p0pr2kd6ht8/2jaD60TAukpp1KBFiAHg90/3e768ba1c46c837b455faed9a656e4bf/NL.jpeg

Farah Amara

Optometrist bij Specsavers

Farah Amara is een ervaren optometrist, afgestudeerd in 2018 aan de Hogeschool van Utrecht. Met ruim vijf jaar ervaring bij Specsavers als Clinical Performance Consultant en een achtergrond in zowel optiek als het ziekenhuis, combineert zij klinische expertise met een passie voor oogzorg.

Referenties

  1. https://www.colourblindawareness.org/colour‑blindness/